Page 39 - Budowniczy Nr7
P. 39
PO GODZINACH
Grzegorz Skowron (Agencja Informacyjna GEG)
Skanseny w Małopolsce - jak budowali
i żyli nasi przodkowie
Autentyczne chaty chłopskie, pańskie dwory, stuletnie karczmy, drewniane wiatraki - takie budowle
sprzed wielu lat można zobaczyć na własne oczy. Skanseny w całej Polsce są atrakcją turystyczną,
w Małopolsce mamy ich kilka i naprawdę jest w nich co podziwiać.
Wycieczka do skansenu to nie tylko odkrywanie hi- ludowej. Zapach cynamonu i kawy przyciąga do skle-
storii, dawnych obyczajów, rzemiosła i kultury. Dla piku kolonialnego, a w zakładzie fryzjerskim można
inżyniera to także poznawanie tajników konstrukcji zobaczyć, jak pracował dawny golibroda. W dwóch
budowlanych stosowanych przez naszych przodków. mieszczańskich domach ze Starego Sącza urządzono
Wprawdzie w skansenach nie ma wielkich zamków atelier fotograficzne i warsztat zegarmistrzowski oraz
i kościołów, ale chaty, dwory, młyny mogą zachwycić pracownię garncarza.
nie mniej niż znane powszechnie zabytki. A w Mało- Ratusz, budynek ze smukłą wieżą i arkadowymi pod-
polsce jest w czym wybierać. cieniami, jest repliką niezrealizowanej siedziby sta-
rosądeckich władz. Ratusz pełni funkcje reprezen-
Wieś i miasteczko w jednym miejscu
tacyjne oraz konferencyjno-hotelowe. Na parterze
Największym skansenem w naszym regionie jest Są- znajduje się recepcja, kawiarnia oraz sala wystawien-
decki Park Etnograficzny w Nowym Sączu. Jego zwie- nicza. Na pierwszym piętrze znajdują się czytelnia
dzanie warto połączyć z wizytą w Miasteczku Galicyj- i obszerna sala główna. Najwyższą kondygnację ratu-
skim, który sąsiaduje ze skansenem. sza zajmują stylowo umeblowane pokoje gościnne.
Sam Sądecki Park Etnograficzny ma 80 hektarów W zrekonstruowanej remizie strażackiej można obej-
powierzchni. Na tym terenie znajduje się ponad rzeć rozmaite wyposażenie używane do gaszenia po-
80 obiektów - to jedno i wielobudynkowe zagrody żarów: wozy, hełmy, bosaki, węże gaśnicze i sikawki.
chłopskie, przyzagrodowe wiatraki i kuźnie, przy- Klasycystyczny dwór szlachecki z Łososiny Górnej
drożne krzyże i kapliczki. Wśród chłopskiej zabudowy jest rekonstrukcją oryginału, który uległ całkowite-
dominują trzy XVIII-wieczne świątynie - rzymskokato- mu zniszczeniu w latach siedemdziesiątych XX wie-
licka z Łososiny Dolnej, greckokatolicka z Czarnego ku. Na parterze mieści się biblioteka specjalistyczna
i protestancka ze Stadeł. W tym skansenie można też z bogatym księgozbiorem Muzeum Ziemi Sądeckiej
zobaczyć zabudowę kolonii osadników niemieckich w Nowym Sączu. Przy galicyjskim ryneczku jest też
z Gołkowic Dolnych, a na skraju lasu - małe osiedle karczma z Orawki serwująca regionalne jadło.
cygańskie.
Jest też przeniesiony z Rdzawy XVII-wieczny dwór Malowane chaty
szlachecki z unikalną polichromią we wnętrzach, Miłośnicy wiejskich budynków nie mogą ominąć
otoczony parkiem dworskim z aleją dojazdową i uzu- unikatowej wsi Zalipie, choć w tym przypadku cho-
pełniony położonym w sąsiedztwie zespołem gospo- dzi przede wszystkim o piękne zdobienie chat i ich
darczym. W północnej części skansenu usytuowano wnętrz motywami roślinnymi.
zespół obiektów tradycyjnego przemysłu ludowego, W Zalipiu znajduje się około 20 malowanych domów,
napędzanych siłą wody -tartak, dwa młyny, folusz w tym zagroda Felicji Curyłowej, propagatorki tej uni- Ratusz Miasteczko Galicyjskie
Nowy Sącz
(wiejski warsztat zajmujący się obróbką tkanin). katowej sztuki ludowej. W Zalipiu można też zwiedzić fot. malopolska.pl
Co warte podkreślenia - niemal wszystkie obiekty
w Sądeckim Parku Etnograficznym są oryginalne,
były rozebrane w macierzystej wsi, potem je prze-
niesiono, zakonserwowano i na nowo zmontowano
w skansenie w Nowym Sączu.
Stojące w sąsiedztwie Miasteczko Galicyjskie to re-
konstrukcja fragmentu małego miasteczka dawnej
prowincji monarchii austro-węgierskiej z przełomu
XIX i XX wieku. Osobliwy zespół urbanistyczny tworzą
niewielki plac rynkowy i pierzeje z kilkunastoma do-
mami, ratuszem, dworem szlacheckim, remizą stra-
żacką.
W domach przy rynku urządzono m.in. sklepik z pa-
miątkami i antykwariat, pracownię rzemieślnika
wyrabiającego drewniane ozdoby i zabawki, zakład
dentystyczny, aptekę w stylu retro, pracownię ży-
dowskiego krawca, cukiernię i pocztę. Oddzielną
ekspozycję poświęcono nieprofesjonalnym rzeźbia-
rzom i malarzom z Paszyna - znanego ośrodka sztuki
39
BUDOWNICZY
