Page 40 - Budowniczy Nr7

PO GODZINACH

bogato zdobioną i wyposażoną chatę malarki i poet- fragment dawnego majątku Zamek. Na powierzch-
ki Stefanii Łączyńskiej. Stoi tam również zrębowa, ni około 2 hektarów usytuowano 16 zabytkowych
jednoizbowa chata biedniacka kryta strzechą, w któ- obiektów prezentujących typową dla Pogórza Gor-
rej pod jednym dachem jest izba mieszkalna, obora lickiego architekturę wiejską. W bliskim sąsiedztwie
i chlewik. Oczywiście - ozdobiona pięknymi motywa- skansenu są też dworskie obiekty murowane – rene-
mi roślinnymi. Tradycyjne malunki można też zoba- sansowy kasztel z XVI wieku, oficyna dworska (oko-
czyć na remizie strażackiej, przedszkolu i szkole oraz ło XVIII wieku) oraz drewniany dworek mieszczański
w kościele, którego całe wnętrze pokryte jest moty- z początku XX wieku, przeniesiony z Gorlic.
wami kwiatowymi. Znajduje się tu m.in. kompletna zagroda jednobu-
Zwiedzający Zalipie muszą pamiętać, że wiele malo- dynkowa (chałupa dymna z Siar). Dwie z czterech
wanych chat wciąż ma swoich lokatorów, którzy tam chałup znajdujących się na terenie skansenu (z Siar
mieszkają na stałe. i Moszczenicy) są w pełni wyposażone w dawne me-
ble, naczynia i narzędzia związane z tradycyjnym
Wieś u podnóża zamku
gospodarstwem domowym. Chałupa dymna z Siar
Skansen w Wygiełzowie prezentuje kulturę ludową stanowi przykład jednobudynkowej zagrody bied-
wsi i małych miasteczek zamieszkałych przez grupę niackiej. Zamieszkiwana była do lat 70. XX wieku.
etnograficzną Krakowiaków Zachodnich. U podnóża Można tu zwiedzić również kuźnie, wiatraki do mie-
XIII-wiecznego zamku biskupów krakowskich Lipo- lenia zboża, olejarnie oraz piec do wypalania naczyń.
wiec zgromadzono zabytki budownictwa ludowego. Chałupa tkacza włączona w szlak techniki wiejskiej
Na terenie o powierzchni ponad 5 hektarów znajduje jest jednocześnie mieszkaniem i miejscem pracy rze-
się 25 cennych zabytków budownictwa drewniane- mieślnika. Na terenie skansenu znajdują się także
go, nie licząc małej architektury. To dwór, zagrody budynki gospodarcze: stodoły, obora, spichlerz ple-
chłopskie z sadami i ogródkami kwiatowymi, obiekty bański.
związane z wiejską produkcją rzemieślniczą, kościół
z dzwonnicą, zespół małomiasteczkowy i inne przy- Ojcowizna zalążkiem skansenu
kłady architektury nadwiślańskiej. Eksponowane U stóp Babiej Góry jest Muzeum - Orawski Park Etno-
wnętrza mieszkalne są wyposażone w dawne meble, graficzny w Zubrzycy Górnej. Sam skansen powstał
sprzęty, naczynia, części ubioru, obrazy i wszelkie w latach 50. XX wieku, ale jego początki sięgają lat
przedmioty prezentujące bogatą tradycję zachod- 30. Wtedy to potomkowie rodziny Moniaków (Joanna
niej części Małopolski. Przez wiele lat działalności z Łaciaków Wilczkowa i jej brat, Aleksander Łaciak),
w skansenie udało się zgromadzić ciekawe kolekcje, sołtysio-szlacheckiego rodu orawskiego, przekazali
m.in. strojów ludowych, wyrobów ceramicznych, na rzecz Skarbu Państwa pozostałą cząstkę swojej oj-
rzeźby ludowej, oleodruków oraz szopek krakow- cowizny – ziemię wraz z dworem oraz zabudowania-
skich. mi gospodarczymi.
Jedną z najbardziej okazałych i charakterystycz- Starodawne dworskie osiedle w nieregularnym
nych budowli na terenie muzeum jest dwór z Drogini układzie, z małym parkiem otoczonym potokami,
z 1730 roku. z widokiem na Babią Górę, stało się zaczątkiem dzi-
siejszego skansenu. Gromadzono tutaj spuściznę
Zagroda biedniacka - jeszcze nie tak orawskiej kultury i historii. Z czasem za sprawą de-
dawno zamieszkała terminacji wielu ludzi udało się odtworzyć dawną
Muzeum Orawski Park Skansen Wsi Pogórzańskiej - Szymbark znajduje orawską wieś z jej zabudowaniami, małą architek-
Etnograficzny Zubrzyca Górna
fot. malopolska.pl się na terenie podworskim, stanowiącym niegdyś turą, zakładami przemysłu wiejskiego i budynkami
sakralnymi.
Nauczyciel, ksiądz,
diabeł i czarownica
W Skansenie Sidzina - Muzeum Kultury Ludowej do-
minują chaty kurne, z paleniskami, typowe dla pierw-
szej połowy XIX wieku. Ekspozycję stanowi osiem
obiektów: chałupa Banasika, chałupa Anny Kozioł
(Trutego), lamus (spichlerz), kuźnia (Trzopa, Gawro-
na), chałupa wójta Maja (Kostkowioka), dzwonnica
loretańska, młyn wodny i chałupa zagrodowa Gałki
z Bystrej.
Do powstania tego skansenu przyczyniły się dwie
osoby - Adam Leśniak, Sidzinianin z urodzenia, na-
uczyciel, regionalista, miłośnik rodzimej kultury
i tradycji oraz miejscowy proboszcz – Józef Świstek,
urodzony w Makowie Podhalańskim. Kapłan zbie-
rał i kolekcjonował ludowe świątki, malowidła na
szkle oraz inne zabytkowe przedmioty, które stały
się pierwszymi eksponatami izby regionalnej Domu
Wczasów Dziecięcych w Sidzinie, którego kierowni-
kiem był nauczyciel Adam Leśniak. Dzięki księdzu

40 STYCZEŃ - MARZEC 1/2026 (101)